Αποστολή της «Κ» στις Βρυξέλλες

Ετοιμότητα για παροχή βοήθειας προς την Κυπριακή Δημοκρατία, εάν και εφόσον χρειαστεί στο θέμα των Βρετανικών Βάσεων, εκφράζεται από πλευράς ΕΕ μέσα από τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 6 του κειμένου συμπερασμάτων, «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λαμβάνει υπόψη την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει συζήτηση με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο και δηλώνει έτοιμο να παράσχει συνδρομή, αν και όπως χρειαστεί». Σημαντικές αναφορές σε σχέση με την χώρα μας περιλαμβάνονται και σε άλλες παραγράφους των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Υπενθυμίζεται πως, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, με δήλωσή του χαρακτήρισε το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων ως «αποικιακό κατάλοιπο» και έθεσε θέμα «ειλικρινούς συζήτησης» για το μέλλον τους, προκαλώντας αντιδράσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, τόσο σε κυβερνητικό όσο και σε πολιτικό και δημοσιογραφικό επίπεδο.

Η πρόθεση για να ανοίξει αυτή η συζήτηση εκφράστηκε από τον ΠτΔ και στη σημερινή παρέμβασή του κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής. Ο Πρόεδρος, με αφορμή τον συναγερμό που σήμανε στο Ακρωτήρι λίγο πριν από την τοποθέτησή του, προέβη στη σχετική αναφορά. Σε επισήμανσή του ενώπιον των 27 ηγετών των κρατών-μελών της ΕΕ, εξήγησε τι συμβαίνει τις τελευταίες εβδομάδες στην περιοχή γύρω από τις Βάσεις, όπου διαμένουν 10.000 Κύπριοι πολίτες. 

Ξεκάθαρο και ενιαίο μήνυνα, πως η ασφάλεια της Κύπρου είναι η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης έστειλε η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Όπως είπε, η Κύπρος έχει επηρεαστεί από αυτόν τον πόλεμο περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο κράτος-μέλος. Σε αυτό το πλαίσιο, συνεχάρη τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη για τον χειρισμό της κατάστασης, καθώς και την Προεδρία, η οποία, όπως είπε συνεχίζει να αποδίδει. 

«Έχουμε ενισχύσει τις συνεργασίες μας με τις γειτονικές χώρες της περιοχής και, το σημαντικότερο, είμαστε ενωμένοι ως Ευρωπαίοι. Γνωρίζουμε ότι όταν δρούμε μαζί, είμαστε πιο ισχυροί», υπογράμμισε η κα φον ντερ Λάιεν. Με τη σειρά του ο ΠτΔ, τόνισε πως, υπάρχει κανονικότητα και ασφάλεια στην Κύπρο. 

Στα συμπεράσματά τους, οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούν σε άμεση αποκλιμάκωση, αυτοσυγκράτηση και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, ζητώντας μορατόριουμ σε επιθέσεις κατά κρίσιμων υποδομών, όπως ενέργεια και ύδρευση. Οι ηγέτες και ηγέτιδες της ΕΕ εξέφρασαν την έντονη ανησυχία τους για την κλιμάκωση στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή, προειδοποιώντας για κινδύνους στην περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια. Την ίδια ώρα, έκαναν αναφορά στη σημασία της προστασίας της ναυσιπλοΐας, ιδίως στα Στενά του Ορμούζ, ζητώντας ενίσχυση των ευρωπαϊκών ναυτικών αποστολών. 

Άρθρο 42(7) και η παρακαταθήκη της Κυπριακής Προεδρίας

Να ανοίξει η συζήτηση σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για να χτιστούν οι μηχανισμοί, τα πρωτόκολλα και οι διαδικασίες σχετικά με την ενεργοποίηση του άρθρου 42(7), ήταν μεταξύ των αναφορών του Προέδρου ενώπιον των ηγετών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, αυτό το οποίο εξελίσσεται ίσως αποτελέσει την παρακαταθήκη της Κυπριακής Προεδρίας. Πάντως, όπως φαίνεται, θετικοί για να τεθεί το θέμα ενώπιον του άτυπου Συμβουλίου στις 23-24 Απριλίου στη Λευκωσία, εμφανίστηκαν τόσο ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, όσο και η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Υπενθυμίζεται πως, σε δηλώσεις του πριν από την είσοδό του στη Σύνοδο Κορυφής και αναφερόμενος στο άρθρο, ο Πρόεδρος σημείωσε πως, από την ανταπόκριση που υπήρξε στην Κύπρο από ευρωπαϊκά κράτη-μέλη, διαφάνηκε στην πράξη τι σημαίνει να ενεργοποιείται το άρθρο 42(7). «Δεν ενεργοποιήθηκε το άρθρο, αλλά είδαμε στην πράξη να γίνεται με την αντίδραση συγκεκριμένων κρατών».

Απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου για το αίτημα, για πραγματική ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ΕΕ, ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, υπογράμμισε πως θεωρεί θετικό πως στην περίπτωση της επίθεσης στο Ακρωτήρι έσπευσαν να συνδράμουν όλοι με πρώτη την Ελλάδα, για να αισθάνεται η Κύπρος ασφαλής. 

«Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και η κυρία Κάλλας αναγνώρισαν την ανάγκη να προχωρήσουμε γρήγορα κάποια βήματα παραπέρα για τη χάραξη ενός σαφή οδικού χάρτη με ορίζοντα μηνών και όχι ετών, έτσι ώστε να μπορέσουμε να έχουμε ένα σαφές επιχειρησιακό σχέδιο σε περίπτωση που χρειαστεί να ενεργοποιηθεί αυτή η ρήτρα», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Κυπριακό

Όσον αφορά το Κυπριακό, κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας, στο οποίο συμμετείχε για τελευταία φορά πριν από τη λήξη της θητείας του ο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ο Πρόεδρος εξέφρασε την άποψη πως η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να σταθεί αρωγός στην επίτευξη προόδου.

Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με τη Μέση Ανατολή

Οι εξελίξεις στο Ιράν και την ευρύτερη περιοχή απειλούν την περιφερειακή και την παγκόσμια ασφάλεια, αναφέρει στα συμπερασματά του, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο, ζητεί από όλα τα μέρη αποκλιμάκωση και τη μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση, την προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών και τον πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των αρχών του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό, ζητεί μορατόριουμ στις επιθέσεις κατά εγκαταστάσεων ενέργειας και ύδρευσης. Όπως αναφέρεται στο κείμενο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για την απώλεια ζωών αμάχων και παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τον εκτεταμένο αντίκτυπο των εχθροπραξιών, μεταξύ άλλων στην οικονομική σταθερότητα.

Παράλληλα, καταδικάζει απερίφραστα τις τυφλές, όπως σημειώνει, στρατιωτικές επιθέσεις του Ιράν κατά χωρών της περιοχής και εκφράζει την αλληλεγγύη του προς τις πληγείσες χώρες. Καλεί το Ιράν και τις δυνάμεις που ενεργούν για λογαριασμό του να σταματήσουν αμέσως τις επιθέσεις αυτές και να σεβαστούν την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα των χωρών της περιοχής, σε ευθυγράμμιση με την απόφαση 2817 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (ΣΑΗΕ), η οποία πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει επίσης, τη σημασία της συντονισμένης δράσης ώστε να υποστηριχθούν οι εταίροι στην ενίσχυση των δυνατοτήτων αντιμετώπισης δρόνων και των δυνατοτήτων αεράμυνας.  "Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει τον ρόλο των θαλάσσιων αμυντικών επιχειρήσεων EUNAVFOR ASPIDES και EUNAVFOR ATALANTA της ΕΕ και ζητεί την ενίσχυσή τους με περισσότερα μέσα, σύμφωνα με τις αντίστοιχες εντολές τους".

Γάζα/Δυτική Όχθη

Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε την επιδεινούμενη κατάσταση στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, η οποία, όπως αναφέρεται είναι ιδιαιτέρως ανησυχητική. Στο κείμενο συμπερασμάτων επαναλαμβάνει την προσήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο διεθνές δίκαιο και τη δέσμευσή της υπέρ μιας συνολικής, δίκαιης και διαρκούς ειρήνης με βάση τη λύση των δύο κρατών, σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου δύο δημοκρατικά κράτη, το Ισραήλ και η Παλαιστίνη, θα συνυπάρχουν ειρηνικά εντός ασφαλών και αναγνωρισμένων συνόρων.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητεί εκ νέου την πλήρη εφαρμογή, από όλα τα μέρη, της κατάπαυσης του πυρός και όλων των άλλων διατάξεων της απόφασης 2803 του ΣΑΗΕ, σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τις σχετικές διεθνείς πολιτικές και νομικές αρχές. Στο πλαίσιο αυτό, ζητεί τον μόνιμο αφοπλισμό της Χαμάς και άλλων μη κρατικών ένοπλων ομάδων, την πλήρη απόσυρση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Λωρίδα της Γάζας και την ανάπτυξη της προσωρινής διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης (ISF), όπως περιγράφεται στο ολοκληρωμένο σχέδιο για τον τερματισμό της σύρραξης στη Γάζα.

Την ίδια ώρα η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει έτοιμη να εργαστεί για την εφαρμογή του ολοκληρωμένου σχεδίου για τον τερματισμό της σύρραξης στη Γάζα σύμφωνα με την απόφαση 2803 του ΣΑΗΕ. Όσον αφορά την αποστολή συνοριακής συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το σημείο διέλευσης της Ράφα (EU BAM Rafah), το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί όλα τα μέρη να ανοίξουν το σημείο διέλευσης της Ράφα, να διευκολύνουν τους ελέγχους και να αυξήσουν τον αριθμό των διελεύσεων. Ζητεί επίσης επιτάχυνση των προετοιμασιών για την ενίσχυση της αστυνομικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα παλαιστινιακά εδάφη (EUPOL COPPS).

Λίβανος

Ανυσηχία εκφράστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και για την αύξηση των εχθροπραξιών στον Λίβανο και τις σοβαρές επιπτώσεις τους στους αμάχους, στις οποίες περιλαμβάνονται μεγάλης κλίμακας εκτοπισμοί, ανθρώπινα δεινά και απώλειες ζωών. Όπως σημειώνεται, ζητεί την αποκλιμάκωση, την προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών, καθώς και τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. "Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό του Λιβάνου, των αρχών του και του λαού του και θα αξιοποιήσει τα αποθεματικά έκτακτης ανάγκης που διαθέτει για να βοηθήσει τον πληττόμενο άμαχο πληθυσμό. Θα συνεχίσει να στηρίζει την κυριαρχία του κράτους του Λιβάνου, την εδαφική του ακεραιότητα και τις προσπάθειές του για την οικοδόμηση κράτους".

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει απερίφραστα την απόφαση της Χεζμπολάχ να επιτεθεί στο Ισραήλ προς στήριξη του Ιράν και την καλεί μετ’ επιτάσεως να σταματήσει αμέσως. Παράλληλα, επικροτεί την απόφαση των λιβανικών αρχών να απαγορεύσουν τις στρατιωτικές δραστηριότητες της Χεζμπολάχ. Σύμφωνα με το κείμενο συμπερασμάτων, η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει τις προσπάθειες των αρχών να ενισχύσουν τις ένοπλες δυνάμεις του Λιβάνου προκειμένου να αποκτήσουν τον έλεγχο ολόκληρου του εδάφους του Λιβάνου.