Το ισχυρό Ελ Νίνιο που βρίσκεται σε εξέλιξη στον Ειρηνικό ξεπέρασε ήδη το υψηλότερο επίπεδο θερμοκρασίας που έχει καταγραφεί για το φαινόμενο, παρότι απέχει ακόμη αρκετούς μήνες από την αναμενόμενη κορύφωσή του.

Τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η θερμοκρασιακή απόκλιση στην περιοχή του Ειρηνικού που βρίσκεται στον πυρήνα του Ελ Νίνιο έφτασε τους 3,05 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Ετσι ξεπέρασε το προηγούμενο υψηλό των 3,02 βαθμών, το οποίο είχε καταγραφεί στα τέλη Νοεμβρίου του 2015 και αποτελούσε ρεκόρ στα περίπου 150 χρόνια σύγχρονων μετρήσεων.

Υπάρχει και ένας δεύτερος δείκτης, τον οποίο προτιμά μεγάλο μέρος της μετεωρολογικής κοινότητας, καθώς χρησιμοποιεί ως βάση έναν κυλιόμενο μέσο όρο 30 ετών και συνεπώς συνυπολογίζει την ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη. Ο δείκτης αυτός, γνωστός ως ONI ή Niño 3.4, βρίσκεται μόλις ένα εκατοστό του βαθμού κάτω από το ρεκόρ του 2015.

Και οι δύο μετρήσεις βασίζονται σε στοιχεία της αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA).

Προβλέψεις ακόμη και για τους 4 βαθμούς

Εκείνο που προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία στους επιστήμονες είναι ότι το φαινόμενο δεν έχει ακόμη φτάσει στην κορύφωσή του.

Ο μέσος όρος 14 διαφορετικών προγνωστικών μοντέλων που εξέτασε ο κλιματικός επιστήμονας Ζέκε Χάουσφαδερ δείχνει ότι η θερμοκρασιακή απόκλιση θα μπορούσε να αγγίξει τους 4 βαθμούς Κελσίου τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.

Πρόκειται για επίπεδο πολύ υψηλότερο από εκείνα προηγούμενων ισχυρών Ελ Νίνιο. Ο Χάουσφαδερ το χαρακτήρισε «ασύλληπτο», ενώ άλλοι επιστήμονες μιλούν για φαινόμενο επιπέδου «Godzilla».

Για να χαρακτηριστεί ένα φαινόμενο Ελ Νίνιο, η θερμοκρασιακή απόκλιση πρέπει να ξεπερνά τον 0,5 βαθμό Κελσίου. Πάνω από τους 2 βαθμούς, οι επιστήμονες μιλούν πλέον για σούπερ Ελ Νίνιο.

Σύμφωνα με τον Guardian, το φετινό είναι πιθανό να είναι το ισχυρότερο εδώ και τουλάχιστον 1.000 χρόνια.

Ελ Νίνιο πάνω σε έναν ήδη θερμότερο πλανήτη

Το Ελ Νίνιο είναι φυσικό κλιματικό φαινόμενο. Αυτή τη φορά, όμως, εκδηλώνεται πάνω σε έναν πλανήτη που έχει ήδη θερμανθεί σημαντικά λόγω των ανθρώπινων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ακριβώς αυτός ο συνδυασμός ανησυχεί ιδιαίτερα τους επιστήμονες.

Η επιπλέον θερμότητα που προσθέτει το Ελ Νίνιο έρχεται να προστεθεί σε μια ατμόσφαιρα όπου οι θερμοκρασίες αυξάνονται ήδη γρήγορα εξαιτίας της καύσης ορυκτών καυσίμων. Οπως αναφέρει ο Guardian, το διπλό αυτό πλήγμα δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε το 2027 να ξεπεράσει κατά πολύ τα προηγούμενα ρεκόρ και να γίνει το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ.

Η καθηγήτρια Φριντερίκε Οτο του Imperial College του Λονδίνου περιέγραψε το σημερινό Ελ Νίνιο ως «μια τεράστια ανακατανομή ενέργειας στο κλιματικό σύστημα».

Το γεγονός ότι εξελίσσεται μέσα σε ένα ήδη πολύ θερμότερο, επηρεασμένο από τον άνθρωπο κλίμα, το καθιστά ιδιαίτερα επικίνδυνο.

«Σε πολλά μέρη του κόσμου θα δούμε ακραίες θερμοκρασίες που δεν έχουμε βιώσει ποτέ στο παρελθόν», προειδοποίησε, επισημαίνοντας τις συνέπειες για την υγεία, την επισιτιστική ασφάλεια και την επάρκεια νερού.

Οπως τόνισε, το Ελ Νίνιο είναι ένα περιοδικό φαινόμενο που έρχεται και φεύγει. Οσο όμως συνεχίζεται η καύση ορυκτών καυσίμων, κάθε νέο επεισόδιο εκδηλώνεται πάνω σε μια ολοένα υψηλότερη θερμοκρασιακή βάση, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την προσαρμογή των κοινωνιών στις συνέπειές του.

Οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει

Σε αρκετές περιοχές του πλανήτη, οι συνέπειες είναι ήδη ορατές. Στην Ινδονησία, η ζέστη και η ξηρασία έχουν τροφοδοτήσει μεγα-πυρκαγιές και επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης που έχουν αποδειχθεί θανατηφόρα.

Στην Ινδία, κρίσιμες βροχοπτώσεις των μουσώνων έχουν περιοριστεί, ενώ στην Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική η ξηρασία προκαλεί ζημιές στις καλλιέργειες.

Τα χαμηλά επίπεδα νερού στη Διώρυγα του Παναμά έχουν επίσης επιβραδύνει τη διακίνηση εμπορευμάτων.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα είχε προειδοποιήσει ήδη από τον Αύγουστο ότι οι συνέπειες του Ελ Νίνιο ενδέχεται να οδηγήσουν περίπου 50 εκατομμύρια ανθρώπους σε οξεία πείνα, ενώ παράλληλα να προκαλέσουν περαιτέρω αυξήσεις στις τιμές.

Ο Χάουσφαδερ υπενθυμίζει ότι τα πολύ ισχυρά Ελ Νίνιο του 1997-1998 και του 2015-2016 είχαν συνδεθεί με οικονομικές ζημιές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων παγκοσμίως. Για το σημερινό φαινόμενο, όπως είπε χαρακτηριστικά, τα προηγούμενα επεισόδια «είναι πολύ πίσω».

Δεν σημαίνει παντού ξηρασία

Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο δεν είναι ίδιες σε όλες τις περιοχές του κόσμου. Σε ορισμένα σημεία προκαλεί ξηρασία και ακραία ζέστη, σε άλλα όμως συνδέεται με πολύ ισχυρότερες βροχοπτώσεις και πλημμύρες.

Το Περού και η Χιλή έχουν ήδη αντιμετωπίσει προβλήματα από έντονες βροχές, ενώ έχει διαταραχθεί και η πρόσβαση στο Μάτσου Πίτσου.

Ιδιαίτερα ευάλωτο σε αυξημένες βροχοπτώσεις θεωρείται και το Κέρας της Αφρικής, ενώ στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες αναμένονται ισχυρές βροχές στη διάρκεια του χειμώνα.

Αντίθετα, το καλοκαίρι στο νότιο ημισφαίριο προβλέπεται θερμότερο και ξηρότερο, αυξάνοντας τον κίνδυνο πυρκαγιών και ξηρασίας στην Αυστραλία και τη νότια Αφρική.

Στον Ειρηνικό αναμένονται ισχυρότεροι τυφώνες. Στον Ατλαντικό, αντίθετα, το Ελ Νίνιο συνήθως περιορίζει τη δραστηριότητα των τυφώνων και, ασυνήθιστα, φέτος δεν έχει ακόμη σημειωθεί κανένας.

Οι επιστήμονες φοβούνται ότι αλλάζουν τα γνώριμα μοτίβα

Οι βασικές επιπτώσεις του Ελ Νίνιο είναι γνωστές εδώ και δεκαετίες. Αυτό που προβληματίζει τώρα την επιστημονική κοινότητα είναι κατά πόσο η κλιματική κρίση μπορεί να ενισχύσει τόσο πολύ το φαινόμενο ώστε να μεταβάλει ακόμη και τα μοτίβα που θεωρούνταν μέχρι σήμερα σχετικά προβλέψιμα.

Μια τέτοια εξέλιξη θα δυσκόλευε σημαντικά την προετοιμασία κυβερνήσεων και κοινωνιών.

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός ανακοίνωσε ότι έχει προχωρήσει στη μεγαλύτερη κινητοποίηση της 50χρονης ιστορίας του, προκειμένου να ενισχύσει τις εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες στην έκδοση προγνώσεων που μπορούν να σώσουν ζωές.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες είχε προειδοποιήσει νωρίτερα τον Σεπτέμβριο ότι το Ελ Νίνιο «μεγεθύνεται μπροστά στα μάτια μας». «Η επιστήμη δεν αφήνει περιθώριο αμφιβολίας: ο πλανήτης βρίσκεται σε αχαρτογράφητα νερά και ο κόσμος στη ζώνη κινδύνου των ακραίων καιρικών φαινομένων», είπε.

«Μία από τις μεγαλύτερες ανατροπές»

Ακόμη πιο δραματική ήταν η περιγραφή του καθηγητή Μπιλ ΜακΓκουάιρ.

«Αυτό που συμβαίνει στον ισημερινό Ειρηνικό είναι εντυπωσιακό σε βαθμό που σου πέφτει το σαγόνι», έγραψε στον Guardian, εκτιμώντας ότι το φαινόμενο μπορεί να σηματοδοτήσει μία από τις μεγαλύτερες ανατροπές του παγκόσμιου καιρού μέσα στην τελευταία χιλιετία.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι ένα τόσο ισχυρό Ελ Νίνιο μπορεί να έχει τεράστιο οικονομικό κόστος. Για να αποτυπώσει την κλίμακα, συνέκρινε την παγκόσμια ύφεση του 2008, η οποία μείωσε το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά περίπου 2 τρισ. δολάρια, με το σούπερ Ελ Νίνιο του 1997-1998, που εκτιμάται ότι προκάλεσε απώλειες 5,7 τρισ. δολαρίων.

Και εκείνο το Ελ Νίνιο, σημειώνει ο Guardian, έχει ήδη ξεπεραστεί από το σημερινό.

Ενας φαύλος κύκλος με την κλιματική κρίση

Πρόσφατη επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η παγκόσμια υπερθέρμανση ενισχύει πλέον τους κύκλους του Ελ Νίνιο, ενώ τα ισχυρότερα Ελ Νίνιο, με τη σειρά τους, μεγεθύνουν τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Στοιχεία από κοράλλια, δακτυλίους δέντρων και ιστορικά αρχεία υποδεικνύουν, σύμφωνα με τον Χάουσφαδερ, ότι κανένα Ελ Νίνιο δεν έχει φτάσει στα σημερινά επίπεδα μέσα στην τελευταία χιλιετία.

«Ολες οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο μεγεθύνονται από την παγκόσμια κλιματική αλλαγή», δήλωσε ο καθηγητής Κέβιν Τρένμπερθ του Εθνικού Κέντρου Ερευνας της Ατμόσφαιρας στις ΗΠΑ.

Και η προειδοποίησή του για όσα ακολουθούν είναι σαφής: η υπερβολική ζέστη και οι πυρκαγιές που έπληξαν το καλοκαίρι την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και την Ασία είναι, όπως είπε, «μόνο ένα δείγμα όσων πρόκειται να έρθουν».

Με πληροφορίες από Guardian