e-kathimerini NEWSLETTER ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ENGLISH EDITION
ADSTORE NETWORK
Τελευταία ενημέρωση: 00:15
ΤΩΡΑ:
Ειδήσεις σε 90'' φαρμακεία Είσοδος Apps Home
Κυπριακή Κουζίνα
Ημερομηνία: 02.06.2015 | 15:06

Οι άνθρωποι και η μεικτή κουζίνα της Περιστερώνας

Γύρω από έναν ναό χιλίων ετών ξετυλίγεται το κουβάρι της ιστορίας και της γαστρονομίας της
Του Μιχάλη Χριστοδούλου
Ο πάλαι ποτέ μεικτός χαρακτήρα της κοινότητας σε συνδυασμό με τον ερχομό των προσφύγων στο χωριό μετά το 1974 έδωσε μία άλλη όψη στην κουζίνα της

Ένας βυζαντινός πεντάτρουλος ναός χιλίων ετών, ένα μουσουλμανικό τέμενος του 18ου αιώνα, ένας ζωογόνος ποταμός, τα αναπτυξιακά έργα ανάπλασης και οι ανάμεικτες γαστρονομικές συνήθειες με πρωταγωνιστή το συρτό οφτό κλέφτικο του Πορφύριου συμπληρώνεται το προφίλ της σύγχρονης Περιστερώνας της Λευκωσίας. Χωριά με το όνομα Περιστερώνα συναντούμε ακόμη δύο στην Κύπρο, ένα στην Πάφο και ένα στην κατεχόμενη Αμμόχωστο, όμως η Περιστερώνα Λευκωσίας ξεχωρίζει για τον μεικτό της χαρακτήρα, αφού εκεί πριν από το 1974 ζούσαν ειρηνικά μαζί Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι.

Η κοινότητα βρίσκεται 32 χιλιόμετρα δυτικά της Λευκωσίας, στους πρόποδες της οροσειράς του Τροόδους, στο λεκανοπέδιο της κατεχόμενης Μόρφου. Το όνομά της, σύμφωνα με την επικρατούσα εκδοχή προέρχεται από τους πολλούς περιστερώνες που υπήρχαν παλαιότερα στο χωριό, γι’ αυτό και σήμερα το περιστέρι αποτελεί και το σύμβολο της κοινότητας. Μία άλλη εκδοχή αναφέρει πως το όνομά της το πήρε ένεκα της ομορφιάς της που ομοίαζε με περιστέρι.

Μεικτές γεύσεις

Το χωριό είναι χτισμένο στη δυτική όχθη του ποταμού Σερράχη, σε μέσο υψόμετρο 250 μέτρων γεγονός που δικαιολογεί την πλούσια ευφορία των εδαφών της όπως μας πληροφόρησαν κάτοικοι της κοινότητας. Η Περιστερώνα παρουσιάζει μία μεγάλη γκάμα αγροτικών προϊόντων, αφού εκεί καλλιεργούνται πλήθος λαχανικών, από αγγουράκια και ντομάτες μέχρι παντζάρια, πατάτες και σκόρδα. Παλαιότερα το σκόρδο αποτελούσε τοπικό προϊόν της Περιστερώνας, αφού καλλιεργείτο ιδιαίτερα στο χωριό από πολλούς παραγωγούς. Σήμερα, παραμένουν δύο-τρεις παραγωγοί που ασχολούνται με την παραγωγή σκόρδου.

Παράλληλα, όμως, η Περιστερώνα φημίζεται για τα εξαιρετικά της καρπούζια, πεπόνια αλλά και πορτοκάλια. Ο πάλαι ποτέ μεικτός χαρακτήρα της κοινότητας σε συνδυασμό με τον ερχομό των προσφύγων στο χωριό μετά το 1974 έδωσε μία άλλη όψη στην κουζίνα της, όπου συναντούμε τόσο τουρκικές επιδράσεις όσο και στοιχεία από την κατεχόμενη Κύπρο και κυρίως της επαρχίας Λευκωσίας και της Μόρφου. Το κολοκάσι και τα παντζάρια με το χοιρινό, τα λογής λογής ζυμωτά γλυκά και αλμυρά, από το καττιμέρι, μέχρι τα πουρέκια της αναρής και της σάτζιης με χαλλούμι, οι παντζαροσαλάτες και οι ελιές τσακιστές με το σκόρδο είναι μερικά από τα πιάτα που συμπληρώνουν το τραπέζι της Περιστερώνας, παρουσιάζοντάς μας έτσι ένα γαστρονομικό χάρτη με ανάμεικτα στοιχεία. Εκείνο, όμως, που ξεχωρίζει είναι το συρτό οφτό κλέφτικο του Πορφύριου, το οποίο είναι άρρηκτα συνυφασμένο σήμερα με την κοινότητα και ιδιαίτερα δημοφιλές στην ευρύτερη περιοχή.

Η ανάπτυξη

Φτάνοντας στο χωριό αντιληφθήκαμε από την πρώτη στιγμή ότι η κοινότητα κινείται σε έντονους ρυθμούς ανάπτυξης, στοιχείο που μας το επιβεβαίωσε ο επικεφαλής του χωριού, ο κοινοτάρχης Μιχάλης Φωτίου. Τα μεγάλα αναπτυξιακά έργα που πραγματοποιήθηκαν και συνεχίζονται στην κοινότητα στοίχησαν 2,1 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτήθηκαν από τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ε.Ε. που κάλυψαν το 50% και την Κυπριακή Δημοκρατία που ανέλαβε το υπόλοιπο ποσό από κοινού με την κοινότητα. «Είχαμε σχεδιάσει το έργο από το 2000, το προωθήσαμε σαν πολεοδομικό και με την ένταξή μας στην Ε.Ε., το υποβάλαμε σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα και κερδίσαμε. Είμαστε από τις μοναδικές κοινότητες της Κύπρου που είχαν έτοιμα σχέδια και αυτό συνέβαλε σημαντικά», μας εξηγεί ο κοινοτάρχης. Ο κ. Φωτίου, σήμερα διανύει την τρίτη του θητεία στο αξίωμα και όνειρό του είναι να δει τα έργα που ξεκίνησαν να ολοκληρώνονται με επιτυχία.

Μεικτό χωριό

Η κοινότητα της Περιστερώνας, πριν από το 1974 ήταν ένα μεικτό χωριό στο οποίο κατοικούσαν γύρω στους χίλιους κατοίκους, 700 Ελληνοκύπριοι και 300 Τουρκοκύπριοι. «Η ζωή εδώ ήταν πολύ αρμονική μεταξύ των δύο κοινοτήτων», μας ανέφερε ο κοινοτάρχης, «μέχρι που τα γεγονότα της εισβολής ανέτρεψαν αυτό το σκηνικό». Η κατοχή έφερε πολλούς πρόσφυγες στο χωριό με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν στην κοινότητα επτά προσφυγικοί συνοικισμοί στους οποίους διέμεναν γύρω στις 3.000 άνθρωποι. Ένεκα όμως της έλλειψης γης για οικοδόμηση και της αστυφιλίας όλοι έφυγαν από την Περιστερώνα και μετέβησαν κυρίως στη Λευκωσία.

Με το άνοιγμα των οδοφραγμάτων το 2003, πολλοί Τουρκοκύπριοι, πρώην κάτοικοι της Περιστερώνας, επισκέφτηκαν την κοινότητα και συνεχίζουν να το κάνουν μέχρι και σήμερα, αφού κατέχουν μεγάλη περιουσία στο χωριό. «Οι συγκεκριμένοι σήμερα ζουν στην Κατωκοπιά και έρχονται στις ελεύθερες περιοχές διαμέσου του οδοφράγματος του Αστρομερίτη. Πολλοί ήταν μάλιστα εκείνοι που συναντήθηκαν ξανά με τους Ελληνοκύπριους συγχωριανούς τους ύστερα από τόσα χρόνια. Από τότε, σχεδόν κάθε εβδομάδα μεταβαίνουν στην κοινότητα για να δουν τους παλιούς τους φίλους» μας λέει ο κ. Φωτίου, ενώ μας ξεναγεί στην κοινότητα. «Η περιουσία τους αυτή διαμοιράστηκε στους πρόσφυγες, οι οποίοι την καλλιεργούν. Από την πλευρά μας σήμερα βοηθούμε τους Τουρκοκύπριους όσο μπορούμε, σε όλα τα επίπεδα» δηλώνει, ενώ πλησιάζουμε το ερειπωμένο τέμενος του χωριού, ανάμνηση του πρότερου παρελθόντος της Περιστερώνας.

Ένας ναός δέκα αιώνων

Το κέντρο της Περιστερώνας κοσμεί ο βυζαντινός πεντάτρουλος ναός των Αγίων Βαρνάβα και Ιλαρίωνα, ο οποίος όπως αποδείχτηκε είναι χτισμένος πάνω σε προγενέστερο ναό. Η ύπαρξη της συγκεκριμένης εκκλησίας στην κοινότητα συνέβαλε σημαντικά στη χρηματοδότηση από τα διαρθρωτικά ταμεία της Ε.Ε. για την ανάπλαση του ιστορικού πυρήνα του χωριού που καλύπτει την περιοχή της εκκλησίας και φτάνει μέχρι και το τουρκικό τέμενος. Η σημαντικότητα του ναού και η χρονολόγησή του διαπιστώθηκε μετά από αρχαιολογικές ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν το 1959. Τα στοιχεία των ανασκαφών δίνουν το δικαίωμα να εικάζεται ότι ο πρώτος ναός είχε μορφή τρίκλιτης καμαροσκέπαστης βασιλικής που πιθανότατα κτίστηκε κατά την περίοδο των αραβικών επιδρομών.

Η σημερινή εκκλησία με τους πέντε τρούλους κτίστηκε τον 12ο αι. μετά την καταστροφή της πρώτης εκκλησίας, που κτίστηκε μεταξύ των ετών 649-965 μ.Χ. Ο ναός αυτός μαζί με εκείνον της Αγίας Παρασκευής στη Γεροσκήπου είναι οι μοναδικοί στο είδος τους στην Κύπρο. Μέσα στην εκκλησία φιλοξενούνται σήμερα πραγματικοί θησαυροί, όπως μια τοιχογραφία της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας του 12ου αι. και μία του προφήτη Δαυίδ του 16ου. Πέραν των ιερών κειμηλίων και των αξιόλογων φορητών εικόνων στον ναό φυλάσσονται τα ιερά λείψανα των Αγίων Βαρνάβα και Ιλαρίωνος, καθώς και η μεταβυζαντινή τους εικόνα του 16ου αι.

Ο συγκεκριμένος μάλιστα ναός απεικονιζόταν μαζί με το τέμενος του χωριού στο κυπριακό πεντόλιρο ως σύμβολο ειρηνικής συνύπαρξης των δύο λαών. Στην πλατεία του χωριού βρίσκεται σήμερα ένα παλιό κτίσμα το οποίο έχει αναπαλαιωθεί και αποτελεί σήμερα το λαογραφικό μουσείο της κοινότητας. Δίπλα από το μουσείο βρίσκεται το Πολιτιστικό και Περιβαλλοντικό Ίδρυμα της Μητρόπολης Μόρφου, το οποίο στεγάζεται σε ένα αναπαλαιωμένο κτίσμα, προσδίδοντας και αυτό με τη σειρά του ένα αέρα ανανέωσης στον πυρήνα της κοινότητας.

Το τέμενος της Περιστερώνας

Λίγα μέτρα μακριά από την εκκλησία των Αγίων Βαρνάβα και Ιλαρίωνα, δεσπόζει το τέμενος που πιστεύεται ότι κτίστηκε την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Το τζαμί της Περιστερώνας λέγεται ότι ήταν προηγουμένως καθολικός ναός και μάλιστα του Αγίου Ιωάννη. Αυτό είναι παράδοση αλλά δεν αποκλείεται να είναι και αλήθεια όπως μας ανέφεραν άνθρωποι του χωριού. Το τζαμί εσωτερικά έχει μια κεντρική αίθουσα και εξωτερικά μια στεγασμένη βεράντα. Λίγο πριν από τη βόρεια είσοδο υπάρχει η «κρήνη», μια δεξαμενή με βρύση όπου οι Μουσουλμάνοι έπλεναν τα πόδια και το πρόσωπό τους πριν από την προσευχή σύμφωνα με εντολή του Κορανιού. Η κεντρική αίθουσα ήταν στρωμένη με χαλιά για να προσεύχονται ξυπόλητοι οι πιστοί. Ο μιναρές του τεμένους της Περιστερώνας είναι αρκετά ψηλός και έχει δύο εξώστες. Πρόκειται για κτίσμα του περασμένου αιώνα και ο εργολάβος του ήταν Ελληνοκύπριος από τον γειτονικό Αστρομερίτη.

Ο Χότζας στις μεγάλες γιορτές των Μουσουλμάνων φώτιζε το μιναρέ, πριν μπει το ηλεκτρικό, ανάβοντας καντήλια μέσα σε γυάλινα ποτήρια που τα άναβε και τα τοποθετούσε γύρω-γύρω από τον εξώστη του μιναρέ στερεωμένα κάθετα σε σίδερο. Αυτός ο φωτισμός έφεγγε μέχρι να σβήσει η φλόγα ή μέχρι να ξημερώσει. Το άναμμα των καντηλιών γινόταν στη μεγάλη γιορτή νηστείας του Ραμαζανιού για έναν σχεδόν μήνα αλλά και σε άλλες γιορτές. Στον μιναρέ της Περιστερώνας ποτέ δεν χρησιμοποιήθηκαν μεγάφωνα ούτε και ηχογραφημένες κασέτες για την ώρα της προσευχής όπως συμβαίνει αλλού. Ο Χότζας έβγαινε στο μιναρέ, έβαζε τα χέρια του στο κεφάλι κάτω από τα αυτιά και φώναζε διαπεραστικά έτσι που ακουγόταν σε όλο το χωριό λόγω και του ύψους. Στη νότια πλευρά του τζαμιού βρίσκεται ο τάφος ενός Χότζα που όπως διηγούνται οι παλιότεροι ήταν πολύ σεβαστός στους Τούρκους. Σήμερα το τέμενος της Περιστερώνας παραμένει άθικτο όπως το άφησαν οι Τουρκοκύπριοι μετά την τούρκικη εισβολή. Ο χώρος καθαρίζεται τακτικά και καταβάλλεται προσπάθεια για συντήρησή του. Αποτελεί πόλο έλξης πολλών μουσουλμάνων αλλά και τουριστών από διάφορες χώρες.

 

ΣΧΕΤΙΚΑ TAGS
Οι άνθρωποι και η μεικτή κουζίνα της Περιστερώνας
ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ
Viewed
Οι καλύτερες εμφανίσεις στο κόκκινο χαλί των Oscars (25.02.2017 | 13:15)
Τα καλύτερα cushion της αγοράς (25.02.2017 | 13:55)
Δείτε το φανταστικό menu των Oscars! (25.02.2017 | 13:34)
ΕΙΔΗΣΕΙΣ
Κύπρος
Πολιτική
Αθλητισμός
Οικονομική
Ελλάδα
Κόσμος
GoodLife
Πολιτισμός
Περιβάλλον
Υγεία
Media
Αγγελίες
Geek
Προσφορές
ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ
Απόψεις
Αφιερώματα
ΕΡΓΑΛΕΙΑ / ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
Αναζήτηση
e-kathimerini
Έντυπη Έκδοση
mobile
iPnone
Tablet
Kathimerini on facebook
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Επικοινωνία
Διαφήμιση
Ταυτότητα
SPPMEDIA NETWORK
Ελληνική Έκδοση
24news.com.cy
4troxoi.24man.com.cy
24sports.com.cy
madtv.com.cy
livingetc.com.cy
mydeejay.com.cy
SPPMEDIA ACCOUNT
Login
Register
©2011 Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ All rigths reserved.
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΕΚΔΟΣΗ ΚΥΠΡΟΥ ΛΤΔ
ΜΙΑ ΚΟΙΝΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΛΤΔ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΑΕ
Design & Development by BDigital
Powered by Webstudio