e-kathimerini NEWSLETTER ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ENGLISH EDITION
ADSTORE NETWORK
Τελευταία ενημέρωση: 17:03
ΤΩΡΑ:
Ειδήσεις σε 90'' φαρμακεία Είσοδος Apps Home
Κυπριακή Κουζίνα
Ημερομηνία: 24.04.2015 | 16:35

Οι γαστρονομικοί θησαυροί της Ανώγυρας

Το δημοφιλές «τερατσοχώρι» της επαρχίας Λεμεσού και ο σημερινός του πλούτος
Του Μιχάλη Χριστοδούλου
Ο ανωυρκάτικος ταβάς παρασκευάζεται με αρνί ή κατσίκι και σερβίρεται με πουργούρι

Τόπος είναι ο άνθρωπος και τα προϊόντα του. Και αυτά είναι ο θησαυρός του. Σε κάθε μικρή κοινότητα, απ’ άκρη σ’ άκρη της Κύπρου, κρύβονται πολύτιμοι θησαυροί τους οποίους θεωρούμε μάλιστα δεδομένους. Τίποτα, όμως, δεν είναι δεδομένο, όπως δεδομένη δεν θα είναι τα επόμενα, ίσως, χρόνια η καλλιέργεια χαρουπιών και η παραγωγή χαρουπόμελου και κυπριακού παστελιού με τον παραδοσιακό, κυρίως, τρόπο. Αυτό τον τεράστιο θησαυρό συναντήσαμε στην μικρή κοινότητα της Ανώγυρας των 300 περίπου κατοίκων κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μας εκεί.

Η παραγωγή του χαρουπόμελου, του μαυρόμελου όπως συνήθιζαν να το αποκαλούν οι Κύπριοι τα προηγούμενα χρόνια, ήταν συνυφασμένη με την Ανώγυρα. Το συγκεκριμένο μάλιστα προϊόν θεωρείτο ιδιαίτερα εκλεκτό αλλά και αγαπημένο αφού ήταν ένα μοναδικό γλυκαντικό για την οικογένεια.  Μία βόλτα στα στενά δρομάκια της κοινότητας, με τα γραφικά, πετρόκτιστα σπίτια είναι αρκετή για να ταξιδέψει τον επισκέπτη πίσω στο μεσαιωνικό παρελθόν της κοινότητας αλλά και στην παράδοση της παρασκευής χαρουπιών και φυσικά παστελιού, για το οποίο η Ανώγυρα είναι ιδιαίτερα δημοφιλής.

Σήμερα στην κοινότητα λειτουργούν αρκετές βιοτεχνίες μεταποίησης χαρουπιών και παρασκευής χαρουπόμελου, καθώς επίσης και ιδιωτικοί μουσειακοί χώροι για την ιστορία, την καλλιέργεια και παραγωγή χαρουπιών, χαρουπόμελου και παστελιού. Διανύοντας μία ευχάριστη διαδρομή ανάμεσα σε κρεμαστούς ογκόλιθους, χαρουπιές, αμυγδαλιές και αμπέλια, βρεθήκαμε στο γραφικό χωριό της επαρχίας Λεμεσού και γίναμε μάρτυρες της αυθεντικότητας που χαρακτηρίζει την αρχιτεκτονική του, αλλά και τους κατοίκους του. Στο παρελθόν η πλειοψηφία των κατοίκων της Ανώγυρας είχε ως κύρια ασχολία της την γεωργία και ιδιαίτερα την καλλιέργεια χαρουπιών-τερατσιών στην κυπριακή-γι’ αυτό ακριβώς χαρακτηρίζεται ως «τερατσοχώρι», δηλαδή μέρος που συγκαταλεγόταν στους κύριους παραγωγούς χαρουπιών στην Κύπρο.

Η ονοματολογία

Για την προέλευση του ονόματός του χωριού διαδίδονται μέχρι και σήμερα διάφορες εκδοχές. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το όνομα Ανώγυρα  προέρχεται από το άνω γύροι, αφού στην αρχαιότητα το χωριό κατοικείτο και νοτιότερα, στην περιοχή δηλαδή των Κάτω Γύρων. Μία δεύτερη εκδοχή θέλει το όνομα να προέρχεται από το φυτό αναγύρις, ένα φυτό που ευδοκιμεί στο χωριό. Μία τρίτη εκδοχή αναφέρει, πως το χωριό πήρε το όνομά του από το Άνω Ιερά επειδή στη θέση της σημερινής του τοποθεσίας βρίσκονταν τα Ιερά. Ο μελετητής της ενετοκρατίας Μας Λατρί χρησιμοποιεί αρκετές ονομασίες για την Ανώγυρα όπως Anoghira, Anoira και La Noyere. Σε περιγραφή της Ρωμαϊκής εποχής το χωριό αναφέρεται ως Ονόγυρα, ενώ σε παλιούς χάρτες τιτλοφορείται ως Onoira.

Ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πρόγραμμα

Όποια και να είναι η πραγματική εκδοχή για την προέλευση του ονόματος της Ανώγυρας εκείνο που έχει σημασία είναι πως το χωριό κατάφερε σήμερα να διατηρήσει τον παραδοσιακή αρχιτεκτονική του χωρίς να πνιγεί στο μπετόν και στις άσχημες οικοδομές όπως συνέβη δυστυχώς σε άλλες κοινότητες της Κύπρου. Η Ανώγυρα συγκαταλέγεται ανάμεσα στα λίγα  χωριά της Κύπρου που έχουν ενταχθεί στο ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πρόγραμμα. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο οποίο τα χωριά που εντάσσονται θα πρέπει να ακολουθούν συγκεκριμένο πλάνο για όποιο έργο κατασκευαστεί ή επισκευαστεί στην εκάστοτε κοινότητα.

Ξεκινώντας την περιδιάβαση στο χωριό, πολλά είναι εκείνα που αξίζει να δει, να επεξεργαστεί και να μελετήσει κάποιος που ενδιαφέρεται για την παράδοση και τον πολιτισμό του. Ταυτόχρονα, όμως, η κοινότητα, κατόρθωσε να διατηρήσει την παράδοση αιώνων στην παραγωγή τόσο του παστελιού όσο και του χαρουπόμελου. Παράλληλα, όμως η κοινότητα έχει καταφέρει να διατηρήσει ζωντανή την παραγωγή αφού σήμερα λειτουργούν  εκεί ένα εξαιρετικό γαλακτοκομείο το «Ανωιρκάτικο», ένα από τα πρώτα μικρά οινοποιία της Κύπρου, ένα εργαστήριο παρασκευής αιθέριων ελαίων και το θεματικό πάρκο Ολέαστρο με το βιολογικό του λάδι και χαρουπόμελο. Μαζί με τα χαρούπια αυτοί είναι οι γαστρονομικοί θησαυροί της Ανώγυρας οι οποίοι σε συνδυασμό με την παράδοση και την ιστορίας της οδεύει με αισιοδοξία προς το μέλλον στηριζόμενη στους δικούς της ανθρώπους.

Το ερειπωμένο μοναστήρι

Ανηφορίζοντας προς την Ανώγυρα ανάμεσα σε χαρουπιές, αμυγδαλιές και αμπέλια, στα δεξιά του δρόμου ξεπροβάλλουν τα ερείπια του μοναστηριού του Τιμίου Σταυρού. Το μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού βρίσκεται στο χώρο ενός υστερορωμαϊκού πρωτοβυζαντινού συνοικισμού που αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων σαν χώρα «Ανωγύρων» και ο οποίος ακόμα δεν έχει ερευνηθεί αρχαιολογικά. Η εκκλησία είναι κτισμένη στο ανατολικό τμήμα μιας τρίκλιτης βασιλικής, ίσως παλαιοχριστιανικής. Στους μέσους βυζαντινούς χρόνους κτίστηκε άλλη τρίκλιτη καμαροσκέπαστη βασιλική, η οποία σώζεται σε αρκετό ύψος. Τον 14ο αι. κτίστηκε η σημερινή εκκλησία στον τύπο του μονόκλιτου ναού με τρούλο. Στο εσωτερικό σώζονται ορισμένα κατάλοιπα τοιχογραφιών που χρονολογούνται τον 15ον αιώνα και μπορούν να ενταχθούν στην Παλαιολόγια ζωγραφική. Πολύ πιθανόν να είναι έργα ζωγράφων από την Κωνσταντινούπολη που κατέληξαν στην Κύπρο μετά την άλωση της Πόλης από τους Τούρκους, το 1453. Σήμερα, δυστυχώς, μόνο τμήματα αυτών των τοιχογραφιών σώζονται. Στην αψίδα διασώζονται τμήματα των συλλειτουργούντων ιεραρχών, ενώ στην ανατολική καμάρα, στο Ιερό Βήμα, διασώζονται οι μόνες καλά διατηρημένες σκηνές από την Ανάληψη και την Πεντηκοστή. 

Στα σφαιρικά τρίγωνα του τρούλου, σώζονται επίσης σε καλή κατάσταση τμήματα από τους Ευαγγελιστές. Σε πολύ μεταγενέστερους χρόνους γύρω από την εκκλησία, κυρίως στη νότια πλευρά, προστέθηκαν στα ερείπια των εκκλησιών τοίχοι για τη δημιουργία δωματίων για τις ανάγκες των μοναχών που εγκαταστάθηκαν εκεί. Σύμφωνα με τους Κυριαζή και Τσικνόπουλλο ένας από τους Σταυρούς του μοναστηριού του Ομόδους αρχικά ανήκε στο μοναστήρι της Ανώγυρας και σε χρόνους δύσκολους, κατ΄ εντολή του Μητροπολίτη Πάφου, μεταφέρθηκε εκεί για ασφάλεια, όπου και παραμένει. Ο θρύλος λέει ότι στην περιοχή του μοναστηριού υπάρχει μια υπόγεια σήραγγα όπου οι μοναχοί που κατοίκησαν το μοναστήρι φύλαγαν τους θησαυρούς τους και ότι αυτοί έτρωγαν με χρυσά κουτάλια και έβαζαν τα ψωμιά τους πάνω σε χρυσές μονοβούππες, πράγματα που, κατά την παράδοση, βρίσκονται κρυμμένα στη σήραγγα. Η αρχαιολογική έρευνα που άρχισε και θα συνεχιστεί πιο εντατικά στο μέλλον, σίγουρα θα φέρει στο φως νέα στοιχεία για αυτό το αξιόλογο μοναστηριακό συγκρότημα και θα καταστεί ίσως ένας από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους της Κύπρου. Στην αυλή του μοναστηριού γίνεται μεγάλο πανηγύρι κάθε 1η Αυγούστου που προσελκύει πολλούς επισκέπτες.

Ξεκούραση στην Ανώγυρα

Μαζί με τις γαστρονομικές της νοστιμιές η Ανώγυρα αποτελεί ένα από τα χωριά που προσφέρονται για μικρής διάρκειας ξέγνοιαστες διακοπές και ξεκούραση με οδηγό την παράδοση και τη φύση. Στον πυρήνα της κοινότητας λειτουργεί σήμερα ένα παραδοσιακό συγκρότημα οκτώ διαμερισμάτων του ενός υπνοδωματίου, το Nichola’s and Maria’s cottages (τηλ. 25331963) όπου μπορεί κάποιος να μείνει και να απολαύσει μια χαλαρή, αλλιώτικη και παραδοσιακή ατμόσφαιρα και φιλοξενία. Πρόκειται για ένα παλιό αρχοντικό σπίτι τριών αιώνων με εσωτερική αυλή, λιθόκτιστο με πέτρα της περιοχής και ξύλο μέρος του οποίου χρονολογείται, όπως μας είπαν στο χωριό, από την εποχή της Ενετοκρατίας στην Κύπρο.

ΣΧΕΤΙΚΑ TAGS
Οι γαστρονομικοί θησαυροί της Ανώγυρας
ΔΗΜΟΦΙΛΕΣΤΕΡΑ
Viewed
Η μητέρα της Κολίδα μιλά για το τροχαίο στο Survivor (30.03.2017 | 16:33)
Ο νέος ρόλος της Ivanka Trump (30.03.2017 | 16:20)
H απίστευτη βίλα στην οποία γιόρτασε η Mariah Carey τα γενέθλιά της (30.03.2017 | 15:53)
ΕΙΔΗΣΕΙΣ
Κύπρος
Πολιτική
Αθλητισμός
Οικονομική
Ελλάδα
Κόσμος
GoodLife
Πολιτισμός
Περιβάλλον
Υγεία
Media
Αγγελίες
Geek
Προσφορές
ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ
Απόψεις
Αφιερώματα
ΕΡΓΑΛΕΙΑ / ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
Αναζήτηση
e-kathimerini
Έντυπη Έκδοση
mobile
iPnone
Tablet
Kathimerini on facebook
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Επικοινωνία
Διαφήμιση
Ταυτότητα
SPPMEDIA NETWORK
Ελληνική Έκδοση
24news.com.cy
4troxoi.24man.com.cy
24sports.com.cy
madtv.com.cy
livingetc.com.cy
mydeejay.com.cy
SPPMEDIA ACCOUNT
Login
Register
©2011 Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ All rigths reserved.
Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΕΚΔΟΣΗ ΚΥΠΡΟΥ ΛΤΔ
ΜΙΑ ΚΟΙΝΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΛΤΔ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΑΕ
Design & Development by BDigital
Powered by Webstudio