Εισακούονται (ενδεχομένως) ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ από την κυβέρνηση

Το σύγχρονο κοινωνικό κράτος και η «κοινωνική οικονομία της αγοράς» γεννήθηκαν από τους πολιτικούς ελιγμούς ενός συντηρητικού αλλά ιδιοφυούς πολιτικού, του Βίσμαρκ. Οι Μέιτζι στην Ιαπωνία δημιούργησαν μια χώρα μοντέρνα και σύγχρονη που ακόμα φοβίζει πολύ μεγαλύτερες οικονομίες. Ο Ζαν Μονέ, πραγματικός πατέρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν έμεινε στην ιστορία ως οικονομολόγος, αλλά για το πολιτικό του όραμα, ενώ είναι και ο άνθρωπος που διέσωσε τη Γαλλία από τη μεταπολεμική της πενία και έκτισε τα «τριάντα ένδοξα έτη». Ο Λούντβικ Έρχαρντ ανέτρεψε την οικονομική πολιτική των συμμάχων στη Γερμανία και έδωσε πνοή στην ετοιμοθάνατη οικονομία της. Αργότερα, ο Κόνραντ Αντενάουερ έκτισε το Wirtschaftswunder, το οικονομικό θαύμα της Γερμανίας. Ολόκληρη η Ευρώπη διασώθηκε από την απελπισία του δεύτερου μισού της δεκαετίας του 1940, χάρη στο πρόγραμμα που έφερε το όνομα ενός πρώην στρατηγού και υπουργού εξωτερικών των ΗΠΑ, του Τζορτζ Μάρσαλ.

Η λίστα είναι ατέλειωτη: Όλοι ήταν καλοί γνώστες των οικονομικών και περιτριγυρίζονταν από οικονομολόγους, αλλά είχαν, ταυτόχρονα, και ισχυρό πολιτικό λόγο.

Στην ιστορία δεν μένουν άτομα χωρίς πολιτικό όραμα. Οι μεταρρυθμίσεις, οι δομικές αλλαγές και οι ριζικές μεταστροφές στην οικονομία χρειάζονται, πέρα από ένα στιβαρό θεωρητικό υπόβαθρο, και σοβαρό πολιτικό λόγο. Αυτή η στήλη υποστήριξε, πριν από μία εβδομάδα, πως οι κινήσεις της κυβέρνησης δεν δικαιολογούνται από καμία υφιστάμενη οικονομική θεωρία και πως, επομένως, είναι οικονομοτεχνικά αβάσιμες. Ωστόσο, στην εβδομάδα που μεσολάβησε, παρατηρήθηκε μια σημαντική αλλαγή. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να δικαιολογείται για το γεγονός ότι η προσοχή του ήταν στραμμένη στο Κυπριακό, αλλά δεν δικαιολογείται για την παντελή απουσία του από την οικονομική πολιτική της κυβέρνησής του. Την περασμένη εβδομάδα, όμως, ο Πρόεδρος επενέβη προσωπικά στην οικονομική πολιτική, με τρόπο μάλιστα που έδωσε την εντύπωση πως έχει ξεφύγει και από τις ιδεολογικές αγκυλώσεις όπου έδειχνε παγιδευμένος για αρκετό καιρό.

Για πρώτη φορά, δόθηκε εντολή για «μελέτη» στο Υπουργείο Οικονομικών, με στόχο την όσο το δυνατόν πιο προσεγμένη ανάλυση των επιπτώσεων από τις προτάσεις που πρόκειται να δοκιμαστούν. Η εξέλιξη αυτή, αν τελικά αποτελέσει στροφή στην οικονομική πολιτική και όχι μία μεμονωμένη κίνηση, υπόσχεται πολλά.

Ακόμα, ο Πρόεδρος, με τη δική του εμπλοκή, μπορεί να στείλει και ένα σαφές μήνυμα στην οικονομία ότι κάτι αλλάζει στην αντιμετώπιση της κυβέρνησης και πως μπορεί η χώρα να σωθεί από την παρωχημένη αντίληψη που χαρακτήριζε μέχρι σήμερα την οικονομική της πολιτική. Με την πρόταση του Προέδρου για μέτρα που να αφορούν και θέματα ουσίας, φαίνεται πως ο κ. Χριστόφιας μετακινείται από την αρχική νοοτροπία του κόμματός του, ότι τα οικονομικά και τα κοινωνικά προβλήματα είναι δύο ασύνδετες σφαίρες πολιτικής. Αντίθετα, και με τη βοήθεια των μηνυμάτων που έστειλε το ευρωβαρόμετρο, ο Πρόεδρος φαίνεται να αντιλαμβάνεται πως τα οικονομικά μέτρα είναι εργαλεία και όχι αυτοσκοπός και πως αποτελούν τα κατ’ εξοχήν μέσα για επίλυση κοινωνικών προβλημάτων. Αν δοθεί συνέχεια στις κινήσεις του Προέδρου για την οικονομία, αυτό ίσως και να εδραιωθεί ως προσέγγιση.

Το γεγονός ότι στη σύσκεψη της περασμένης εβδομάδας τέθηκε επί τάπητος – για πρώτη φορά – και ο περιορισμός, πέρα από τα ταξίδια και τα τηλεφωνήματα (που μάλλον λεπτομέρειες αποτελούν), και στις δαπάνες που έχουν να κάνουν με ωφελήματα και προσλήψεις στο Δημόσιο, είναι επίσης σημαντικό. Με αυτή την κίνηση, φαίνεται πως οι λύσεις που έχουν αποκλειστικό σκοπό το επικοινωνιακό όφελος της κυβέρνησης, και όχι το ουσιαστικό όφελος της κοινωνίας, αρχίζουν σιγά-σιγά να εγκαταλείπονται. Ακόμα, το γεγονός ότι ο κ. Χριστόφιας έθεσε επί τάπητος και τα ωφελήματα των υψηλόβαθμων αξιωματούχων –συμπεριλαμβανομένων και όσων έλαβαν μέρος στη σύσκεψη – δείχνει πως εμβολιάζεται η οικονομική πολιτική και με πολιτικό λόγο.
Φυσικά, υπάρχουν ακόμα ερωτηματικά, κυρίως για το κατά πόσον θα δοθεί συνέχεια σε αυτή την πρώτη στροφή από την επικοινωνία στην ουσία. Εξάλλου, η στροφή που έγινε πριν από λίγες μέρες δεν μπορεί από μόνη της να αλλάξει πολλά πράγματα. Από την άλλη, όμως, είναι πια ξεκάθαρο πως ο Πρόεδρος αναγνωρίζει το πρόβλημα, και μάλιστα δέχεται εμμέσως αλλά σαφώς πως αυτό δεν αφορά μόνο τη «διεθνή κρίση» αλλά και τα διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας που η κρίση έχει φέρει στην επιφάνεια.
Το Προεδρικό στέλνει, πάντως, μηνύματα πως θεωρεί μοναδικό πρόβλημα την εξασφάλιση συναίνεσης από τα κόμματα. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, έχει αρχίσει να αγκαλιάζει τη γενικότερη νοοτροπία που τον καλούσαν τα κόμματα να υιοθετήσει. Με δεδομένη τη στήριξη από το ΑΚΕΛ και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι ΔΗΚΟ και ΔΗΣΥ υποστήριζαν εδώ και μήνες πως πρέπει να σημειωθεί στροφή αντίληψης στην κυβέρνηση, ο Πρόεδρος πρέπει να αναμένει τη συναίνεση. Ακόμα και σε θέματα όπου υπάρχουν ουσιαστικές διαφωνίες, πολιτικοί κύκλοι αναφέρουν πως τα δύο κόμματα της Δεξιάς θα επιχειρήσουν να βελτιώσουν τις προτάσεις αντί να τις απορρίψουν. Παράδειγμα αποτελεί η κίνηση κατά της φοροδιαφυγής, η οποία αποτελείται μεν από ορισμένες καλές σκέψεις, αλλά και από μέτρα που θυμίζουν μάλλον κρατοκεντρισμό και παρεμβατισμό και τα οποία πρέπει να αφαιρεθούν.

Με δεδομένη την ισχυρή ένδειξη πως η κυβέρνηση θα επιθυμήσει να εμβολιάσει την οικονομική της πολιτική με όραμα και πολιτικό λόγο, δίνεται μια ελπίδα πως η πορεία της οικονομίας μπορεί να αλλάξει. Ακόμα, από τη στιγμή που το Προεδρικό φαίνεται να λαμβάνει τα μηνύματα της οικονομίας και της κοινωνίας, μοναδικό ερώτημα παραμένει πλέον το κατά πόσον θα συνεχίσει η κυβέρνηση να ακολουθεί τον δρόμο που άρχισε να χαράζει την περασμένη εβδομάδα.

persianism@kathimerini.com.cy